1922

Do Krakowa przybyła czeska drużyna Moravská Slavia Brno. Stosunki polityczne z Czechami są cokolwiek chłodne, większość Polaków ma im za złe zbrojną aneksję Zaolzia, zajętego przez sąsiadów z zaskoczenia w czasie gdy Polska walczyła z Ukraińcami o Lwów i późniejszy terror, który uniemożliwił przeprowadzenie plebiscytu. Na gruncie sportowym powoli dochodzi do normalizacji i kluby organizują wzajemne wizyty. Mecze takie wzbudzają ogromne emocje u widzów.

Pierwszego dnia Cracovia pokonała gości 4:3, ale drugiego to Slavia jest górą, a Pasy gonią wynik. Na stadionie tłumy widzów. Jeden z kibiców nie wytrzymuje ciśnienia i wyrzuca … wiceprezesa Slavii stojącego za bramką.

1913

Rezerwowy skład Cracovii zmierzył się w towarzyskim spotkaniu z krakowską drużyną Spartą. Przeciwnikom zupełnie nie spodobało się, że Pasiacy strzelili im gola. Zeszli z boiska i nie chcieli wrócić. Ostatecznie dało się ich uprosić – gola nie uznano, a sędziego zmieniono.

2013

13 marca 2013 Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę nr LXIX/1002/13. Na wniosek Komisji Kultury, Promocji i Ochrony Zabytków zapisany w druku nr 1160 zdecydowała, że plac obok lodowiska Cracovii nosić będzie dumną nazwę im. Czesława Marchewczyka. Lodowiska, dodajmy,  którego budowy był pomysłodawcą.

1906

W polskich bibliotekach trwa intensywne skanowanie starych gazet. To co jeszcze parę lat temu było trudno dostępne i wymagało specjalnych zezwoleń dyrekcji bibliotek dziś jest bez trudu dostępne dla każdego internauty.

Kilka lat temu marzyłem by zobaczyć na własne oczy nr 132 Nowej Reformy z 13 czerwca 1906, a w niej słynne ogłoszenie o założeniu Cracovii. No, zobaczyć i pstryknąć fotkę, bo jedną reprodukcję wykonał Janusz Kukulski lata temu. Zrealizowałem to marzenie (chyba się już przedawniło i mogę to napisać?) pod czujnym okiem pracowników gdzieś w podziemiach Jagiellonki, bo legalnie w czytelni to nie było możliwe z żadnym glejtem. To co zobaczyłem wstrząsnęło mną. Spójrzcie na to i Wy:

1923

W wielu publikacjach podaje się, że tradycja Treningu Noworocznego narodziła się gdy piłkarze szli po Sylwestrze koło stadionu i że miało to swój czas koło roku 1923 lub 1924. Po pierwszej z tych dat łatwo poznać bajkopisarzy. W 1923 piłkarzom Cracovii trudno byłoby iść koło swojego stadionu bo byli wtedy na turnieju w Paryżu.

O pierwszym dniu, 31 grudnia, pisałem tu [1]. Wobec remisów to los zdecydował kto został rywalem Cracovii drugiego dnia, 1 stycznia 1923. Pasy trafiły na Gwiazdę i to Czerwoną.

 

Herb nie pochodził jednak ani od sympatii politycznych, ani od upodobań browarniczych. Jedna wersja tłumacząca dlaczego odwołuje się do linii okrętowych, druga zaś do postaci Buffalo Billa, a to rzecz o tyle ciekawa, że przecież drużyna pracowników jego cyrku była rywalem Biało-Czerwonych w 1906.

Warto zauważyć, że rywal jeszcze jedną rzecz miał (i ma, bo nadal istnieje) szczególną, choć to klub francuski, używał nazwy angielskiej.

Mecz Pasiakom nie wyszedł, porażka 5:2. Polska prasa obwiniała Francuzów za brutalną grę, a arbitra za nieobiektywne sędziowanie. Kilka minut grano w dziesiątkę – zniesiono Edwarda Strycharza, a sędzia, choć mógł, nie zgodził się na wprowadzenie rezerwowego gracza. Ale też przyznawano, że Cracovia grała gorzej niż poprzedniego dnia w meczu z Servette Genewa.

 

(kliknij aby powiększyć)

Mecz ten o tyle jest ważny, że jest pierwszym znanym meczem Cracovii rozegranym 1 stycznia. Może zatem to nie w Wiedniu, ale w Paryżu szukać należy źródeł najpiękniejszej futbolowej tradycji Krakowa czyli Treningu Noworocznego? Czy to wspomnienie tamtej nocy nad Sekwaną zachęciło piłkarzy do wspólnego świętowania na boisku w Nowy Rok?

O meczu więcej na WikiPasach – [2].

Nasz francuski rywal, faktycznie ma siedzibę  na przedmieściach Paryża w Saint-Ouen na stadionie noszącym nazwę Stade de Paris. Po lach sukcesów, zdobytych Pucharach Francji (ostatni, tu ciekawostka, w czasie wojny w 1942), opuścił ekstraklasę i już do niej nie powrócił. Obecnie gra w trzeciej lidze noszącej szumną nazwę Championnat National, choć zwiedzał już nawet szóstą.

Uzupełnienie
Leszek Śledziona, znany osobiście bardzo wielu Pasiakom kibic zawsze bratniej Stali Mielec, dziennikarz, badacz historii piłki,  znawca i kolekcjoner odznak klubowych, a także czytelnik tego bloga nadesłał zdjęcie odznaki, jakiej używał Red Star w czasach meczu z Cracovią (ta powyżej to współczesny herb).

Wraz taki oto objaśnieniem:
Pasy w Nowy Rok 1923 zagrały w finale międzynarodowego turnieju w Paryżu z klubem, założonym 3 lata przed końcem XIX. wieku m.in. przez Julesa Rimeta
(kto choć trochę interesuje się futbolem zna doskonale sylwetkę Ojca piłkarskich mistrzostw świata), zwanym wtedy po fuzji z Amical FC, Red Star Amical Club. Nazwy Amical praktycznie się jednak nigdy nie używało! Na pierwszej klubowej odznace z tego okresu (jej biało-czarną wersję prezentował także J.Kukulski w monografii Cracovii z 1986 r.) można zobaczyć:- skrót RSC, co oznacza właśnie Red Star Club – inne barwy: niebiesko-biało-czerwone, czyli narodowe Francji. Nawiązywały one do pierwotnej nazwy, używanej w latach 1897-1906, czyli Red Star Club Francais. Kolor zielony, w miejsce niebieskiego, pojawił się dopiero w 1927 roku, po kolejnym połączeniu z innym klubem Olympique de Paris, co dało także nową nazwę Red Star Olympique, która przetrwała do kolejnej fuzji w 1946 r… – kształt czerwonej gwiazdy był również inny – miała sześć ramion, a nie pięć!</p>
Leszku, ogromnie dziękuję!

1922

2012

W najnowszym Roczniku 2012-13 Encyklopedii Piłkarskiej Fuji ukazała się notka poświęcona mojej osobie. Chciałbym sprostować zawartą tam informację jakobym to ja był odkrywcą informacji o tym, że Władysław (Ladislaus) Kurpiel był właścicielem patentu na nóż do konserw. Odkrycia takiego dokonał nieznany mi z nazwiska internauta o nicku Allonsanfan. Moja rola w tej sprawie ograniczała się wyłącznie do przekazania dalej tej arcyciekawej informacji. O treści tej notki i o tym, że ona się ukaże nie miałem pojęcia aż do chwili gdy w tę środę wieczorem otworzyłem kupiony przez siebie i nadesłany właśnie przez księgarnię Sendsport egzemplarz.

Wbrew temu co napisano w notce Kurpiel nie był piłkarzem Cracovii, a jedynie zagrał w dwóch meczach przeciw Pasom w czerwcu 1911.

Pojawienie się tej drugiej pomyłki jest, jak sądzę, wystarczającym dowodem, że notkę opublikowano bez konsultacji ze mną.

1961

Okaz taki jeszcze na tym blogu nie gościł, relacja z meczu biało-czerwonych w prasie ZSRR. Cracovia walczy o utrzymanie. Ale to co przede wszystkim zauważa korespondent to to, że mimo słabych wyników  tłumy krakowian są z Pasami. „Populjarnost’ Cracovii oczeń welika”.

Bardzo duża – i ja wiemy nic się w tej materii w Krakowie nie zmieniło i nie zmieni. „W okręgówce i pierwszej lidze też”.

1984

Sezon 82/83, pierwszy po awansie, był raczej średni, ale Cracovia utrzymała się w ekstraklasie. „Naste” miejsce było codziennością. Po 15-tej kolejce Pasy znalazły się na spadkowej 15-tej pozycji i zimę przyszło spędzić kibicom Pasów w nieciekawych nastrojach. Po prawdzie jednak była to jedna z dwóch kolejek w strefie „pod kreską”. Na wiosnę było stabilnie – po pierwszym meczu 14-ta pozycja i  przez całą rundę Cracovia niemal ani drgnęła, raz tylko zaglądając na miejsce 15-te. Utrzymanie przyszło w ostatniej kolejce, po zwycięstwie na Gwardią Warszawa o czym już tu pisałem – [1]. Po drodze 23 kwietnia 1983 Janusz Surowiec i Cezary Tobolik zdobyli po golu i Wisła na Kałuży przegrała. Mecz przeszedł do legendy i długo był wspominany. Zdobywca następnego zwycięskiego gola w ligowych derbach na tym stadionie na pewno tego nie widział bo nie było go jeszcze wtedy na świecie – to Koen van der Biezen.

1983/84 zaczął się od występu w Pucharze Lata. Beznadziejne wyniki, brak przerwy między rozgrywkami i jeszcze największy as Tobolik wybrał wolność i nie wrócił do komunistycznej Ojczyzny. To wszystko nie wróżyło dobrze. Zaczęło się od porażki, a po ósmej kolejce Pasy powitały strefę spadkową. Bardzo krakowską, bo Cracovia była na 15-tym, a 16-te zajmowała Wisła. Biało-czerwoni szybko opuścili niebezpieczne miejsca, ale wrócili na nie na wiosnę. Na chwilę w kolejce 18-tej, a na stałe w 20-tej. Stabilizacja nastąpiła na miejscu 15-tym.

Spadek zdecydował się nieco na raty. W 28-mej kolejce Cracovia gościła łódzki ŁKS, rywala w walce o utrzymanie. „Jeśli jeszcze kilka dni temu niektórzy z sympatyków Cracovii łudzili się, ze może zdarzyć się cud i „Pasy” utrzymają się w ekstraklasie, to wczoraj nawet te nadzieje zostały rozwiane” – skomentowała mecz redakcja Tempa. 0:0 było wyrokiem. Szanse na utrzymanie były już marne.

Przed 29-tą kolejką dół tabeli tak wyglądał (kolejno mecze, punkty i bramki):

Do utrzymania Cracovia potrzebowała aż dwóch zwycięstw przy dwóch porażkach któregoś z rywali i jeszcze ewentualnie nadrobienia nieciekawego bilansu bramkowego.

10 czerwca 1984 egzekucji dokonał chorzowski Ruch. Nie grający już o nic gospodarze po nudnym meczu pokonali Cracovię 2:0. I żadne wyniki rywali nie miały znaczenia. „Atak gości praktycznie nie istniał, (…) gra niemal cały czas toczyła się na połowie Cracovii, (…). Dobrą formę i poczucie humoru zaprezentowali jedynie kibice Ruchu,którzy chóralnym śpiewem pocieszali piłkarzy krakowskich, że w drugiej lidze nie będzie im źle.” napisano w Tempie. Cracovia spadała po raz siódmy.

Dziękuję Pawłowi „Maxowi” Jończykowi za skan poniższy. Oto jak biało-czerwonych żegnał w Piłce Nożnej Stefan Szczepłek.

O tamtym meczu więcej w WikiPasach czyli tu [2].

Jako ciekawostkę, choć bardzo nieciekawą dla ówczesnych, dodajmy, że przez te dwa lata w ekstraklasie Cracovia nie wygrała ani jednego wyjazdowego meczu.

Ten spadek rozpoczął drugi z najgorszych okresów w historii Cracovii. Już następny sezon 84/85 zakończył się spadkiem do III ligi. Trzecia liga, czasem przerywana drugą, stała się codziennością Cracovii na bardzo długie 20 lat.

1982

O tym co się działo po spadku w roku 1970 powiedzmy sobie tylko skrótowo. Tamte degradacje i awanse na pewno warte są osobnej opowieści, ale w tym serialu skupmy się na powrotach i spadkach do ekstraklasy.

A zatem w 1970 Cracovia spadła z pierwszej ligi do ligi drugiej, w 1971 do trzeciej, a w 1972 do okręgowej (czyli czwartej od góry). Pierwszy w tej klasie sezon 72/73 przynosi awans, … którego nie było. W wielu opracowaniach w tym to oto roku Pasy wracają do ligi trzeciej. W rzeczywistości klub zajął 5-te miejsce i nigdzie nie awansował. Po prostu zlikwidowano III ligę i teraz trzecią od góry była okręgówka. Kolejny sezon 73/74 to miejsce 3-cie, wreszcie 74/75 przynosi pierwszą lokatę i awans … ale tylko do baraży. Baraży od razu o drugą ligę, no bo III przecież nie było. Nie wyszło, z trójki rywali (Korony Kielce, Resovii i Lublinianki) wyprzedzili krakowian wszyscy. W 75/76 Pasy awans przegrywają, ale i tak awansują, o czym dla odmiany w rożnych opracowaniach ani słowa. Cracovia zajęła miejsce drugie przegrywając rywalizację z Hutnikiem. Ale centrala znów postanowiła przywrócić III ligę i lokata zajęta przez Pasy pozwoliła im wreszcie po czterech latach opuścić okręgówkę.

Drugi już pobyt w III lidze był krótki. W 76/77 Pasy dały dały się wyprzedzić Resovii, ale w 77/78 mocnych na Cracovię już nie było i biało-czerwoni wrócili na zaplecze ekstraklasy.

78/79 to środek tabeli bo siódme miejsce w grupie wschodniej. Tam właśnie Pasy po raz pierwszy od ćwierć wieku spotkały swą siostrę – warszawską Polonię, ale krótkie to było spotkanie bo Czarne Koszule obrały kierunek na „trzeciej ligi smak”. 79/80 to miejsce piąte, ale jeśli w kimś w Krakowie urosła nadzieja to 80/81 przynosi zwątpienie – ledwie 10-te miejsce.  Nie jest to dobry prognostyk, ale…

Sezon 81/82 czyli czwarty już kolejny w II lidze zaczyna się od zwycięstwa nad Zawiszą Bydgoszcz 2:0. Po piątej kolejce Pasy po raz pierwszy zostały liderem, ale czołówka szła równo i w 10-tej były już na siódmym. A stąd, na chwilę, skoczyły aż na pozycję 1-szą – jedyną dającą upragniony awans. Ostateczny powrót na stanowisko lidera ma miejsce na ostatniej przed zimą 15-tej kolejce. Na wiosnę piłkarze czuli na sobie oddech goniącego do peletonu – ścigały się Górnik Knurów, Stal Stalowa Wola, Polonia Bytom i Hutnik Nowa Huta, ale nasi już nie dali się wyprzedzić. Po 27-mej kolejce Pasy miały 5 punktów przewagi nad drugim w tabeli lokalnym rywalem i mającą tyle samo punktów Polonią, ale porażka z Radomiakiem zmniejszyła przewagę na konkurentami.

Awans rozstrzygnął się w kolejce 29-mej czyli przedostatniej. Przed nią góra tabeli tak wyglądała (kolejno mecze, punkty i bramki):

Losy miały się rozstrzygnąć w niedzielę 30 maja 1982. Hutnik pojechał do Rzeszowa zmierzyć się ze Stalą gdzie zaprzepaścił swoje szanse przegrywając. Polonia Bytom pewnie pokonała u siebie Olimpię Elbląg. A Cracovia gościła rywala z pionu znienawidzonego przez cały okres PRL, a już specjalnie w stanie wojennym. Tak to Gwardia, ale tym razem ta ze Szczytna. Rywal nie grał już o nic, dawno zdegradowany.

Zwycięstwo dawało awans, ale zwycięstwo jakoś przyjść nie chciało. Biało-czerwoni oblegali wprawdzie bramkę rywali, ale a to bramkarz, a to poprzeczka, a to strzał minimalnie niecelny. Wreszcie w 50-tej minucie Wiesław Dybczak zamienił rzut wolny w bramkę. Marek Podsiadło i Krzysztof Gacek dorzucili po golu i oto Cracovia pokonuje Gwardię Szczytno 3:0. Stało się – po dwunastu latach tułaczki po samym dnie Cracovia wracała do ekstraklasy!

„Po końcowym gwizdku sędziego murawę stadionu wypełnił tłum kibiców. Były widoczne gratulacje, wiwaty, okolicznościowe transparenty, chóralne „sto lat” dla Cracovii, a także nieodłączny Olek Kobyliński, ze swoim zespołem „Andrusy”.”

O tamtym meczu więcej w WikiPasach czyli tu [1].